Danh ngôn Khắc kỷ về ham muốn, giàu có và biết đủ

Dù tôi là gì đi nữa – cũng chỉ là chút xác thịt, hơi thở, và lý trí dẫn dắt. Hãy vứt sách đi. Đừng tự làm mình xao nhãng nữa. Như thể đang chết ngay lúc này, hãy coi khinh xác thịt: máu và xương, một tấm lưới đan bằng dây thần kinh và mạch máu.

Hãy coi mọi thứ mang lại niềm vui cho bạn như một cái cây đang trổ hoa. Hãy tận hưởng lá xanh khi chúng còn đó – mỗi loài có mùa rụng lá riêng, và rồi tất cả đều rụng khi đến mùa.

Khởi đầu của triết học là ý thức về sự yếu kém của chính mình trước những điều thiết yếu. Chúng ta không sinh ra với hiểu biết bẩm sinh nào về hình học hay âm nhạc. Chúng ta học chúng qua rèn luyện có phương pháp, và người không biết thì không tự nhận là mình biết.

Nếu bạn tìm thấy điều gì tốt hơn công lý, sự thật, sự điều độ và lòng can đảm – điều gì tốt hơn niềm mãn nguyện của tâm trí bạn trong những việc lý trí giúp bạn làm – hãy dốc cả tâm hồn hướng về nó.

Hãy rũ bỏ vàng bạc và mọi thứ đè nặng lên những ngôi nhà đầy đủ tiện nghi của chúng ta. Tự do không thể có được mà chẳng phải trả giá; nếu bạn coi trọng tự do, thì mọi thứ khác phải bị coi nhẹ.

Hãy giữ những gì là của riêng bạn. Đừng đòi những gì thuộc về người khác. Hãy dùng những gì bạn được trao. Khi một thứ bị lấy đi, hãy sẵn lòng buông nó ra và biết ơn quãng thời gian bạn đã có nó.

Đừng bao giờ coi là có lợi bất cứ điều gì buộc bạn phải thất hứa, đánh mất lòng tự trọng, căm ghét, nghi ngờ, nguyền rủa hay đóng vai đạo đức giả. Người đặt trí tuệ và vị thần bên trong mình lên trên hết thì chẳng cần cô độc, cũng chẳng cần đám đông.

Tri thức không được gom góp bằng những lần vơ vét ngẫu nhiên, mà bằng cách nghiên cứu từng phần để đạt tới cái toàn thể. Hãy để gánh nặng vừa sức mình; đừng gánh nhiều hơn khả năng mang vác. Hãy uống không phải những gì bạn muốn, mà những gì bạn có thể chứa.

Một người bước vào một quán trọ tốt và, vì ưng ý nơi ấy, quyết định ở lại. Bạn đã quên mục đích của mình. Bạn đâu có lên đường để đến quán trọ này. Bạn chỉ đi ngang qua nó.

Mọi điều đẹp đẽ, dù theo cách nào, đều tự thân đẹp và trọn vẹn trong chính nó. Lời khen không phải là một phần của nó. Được khen ngợi chẳng khiến một vật tệ đi hay tốt lên.

Trước hết, hãy tự mình học cách nhìn rõ điều bạn thật sự cần và điều gì là dư thừa. Điều cần thiết tìm đến bạn ở bất cứ đâu; điều dư thừa thì luôn phải lùng kiếm, và với biết bao công sức.

Điều gì được đặt ra cho chúng ta? Sống với ham muốn và né tránh không bị ràng buộc. Không bao giờ thất vọng về điều mình tìm kiếm, cũng không rơi vào điều mình né tránh. Mọi sự rèn luyện đều hướng về đó.

Không có nơi nào bạn có thể lui về mà yên tĩnh hơn, ít muộn phiền hơn chính tâm hồn mình – nhất là khi bạn mang trong mình những ý nghĩ đem lại sự bình thản tức thì.

Xa hoa chỉ làm người ấy khó chịu dạ dày; chẳng bao lâu người ấy sẽ lại làm lành với nó. Người ấy nói mình đã chán lối sống cũ – mà ai lại không chán? Chúng ta thèm khát thói xấu của mình và khinh ghét chúng cùng một lúc.

Tôi muốn chiến thắng ở Thế vận hội Olympia. Tôi cũng vậy. Nhưng hãy cân nhắc những gì đi trước và những gì theo sau. Rồi nếu điều đó tốt cho bạn, hãy bắt tay vào làm. Bằng không, bạn sẽ bỏ cuộc trong hổ thẹn.

Nếu các vị thần có quyền năng, sao không cầu xin các ngài ban cho bạn năng lực không sợ điều bạn đang sợ, không ham muốn điều bạn đang ham muốn, thay vì cầu xin cho sự việc xảy ra hay không xảy ra?

Không gì giúp ích cho sự điều độ hơn việc luôn nhớ rằng đời sống nơi đây ngắn ngủi và bất định. Dù đang làm gì, hãy giữ ý nghĩ về cái chết trước mắt.

Người tốt không làm gì để phô trương, mà vì muốn làm điều đúng. Vậy người ấy được lợi gì? Cũng như cái lợi của việc viết đúng một cái tên: cái lợi chính là đã viết được nó.

Đừng nản lòng nếu bạn không làm được theo những nguyên tắc đúng đắn. Khi đã vấp ngã, hãy quay lại lần nữa. Hãy hài lòng nếu phần lớn việc bạn làm phù hợp với bản tính của mình, và hãy yêu điều mà bạn quay về.

Tự nhiên chỉ đòi hỏi cơn khát được giải – nó chẳng bận tâm bạn dùng chén vàng, chén pha lê, cốc đất nung hay lòng bàn tay khum lại. Hãy luôn nhìn vào mục đích, và bạn sẽ buông bỏ những gì thừa thãi.

Vậy không có phần thưởng nào sao? Bạn muốn tìm cho người tốt một phần thưởng lớn hơn việc làm điều thiện và điều công chính ư? Ở Olympia, vòng nguyệt quế dường như là đủ. Lẽ nào làm người tốt lại là điều nhỏ bé đến thế?

Khi có thịt trước mặt, hãy đón nhận ấn tượng: đây là xác một con cá, đây là xác một con lợn. Tấm áo tía kia là lông cừu nhuộm máu ốc. Những ấn tượng như thế xuyên thấu tới chính sự vật.