Danh ngôn Khắc kỷ về kỷ luật, bổn phận và làm việc

Nếu bạn làm điều đang ở trước mặt, theo lý trí với sự nghiêm túc, mạnh mẽ và bình thản – giữ cho con người bên trong mình trong sạch như thể phải trả lại nó ngay bây giờ – không trông đợi gì, không sợ hãi gì, nói mỗi lời với niềm xác tín: bạn sẽ sống tốt.

Hãy rũ bỏ cơn khát sống này. Nỗi khổ đến vào lúc nào chẳng mấy quan trọng – sớm muộn gì bạn cũng phải chịu. Điều đáng kể không phải đời bạn dài bao nhiêu, mà là nó cao quý thế nào.

Mọi thói quen đều được duy trì bằng hành động tương ứng với nó. Thói quen đi bộ nhờ đi bộ, thói quen chạy nhờ chạy. Muốn đọc giỏi thì hãy đọc. Hãy ngừng ba mươi ngày rồi xem điều gì xảy ra.

Điều còn lại riêng có ở người tốt: bằng lòng với những gì xảy đến, và với sợi chỉ số phận đã se cho mình. Không làm ô uế thần tính được gieo trong lồng ngực, mà gìn giữ nó an nhiên, không nói điều gì trái với sự thật.

Đôi khi phải níu hơi thở cuộc sống lại, giữ nó nơi đầu môi, dù phải chịu đau đớn lớn, vì những người thân yêu đang trông cậy vào ta. Người tốt sống không phải chừng nào mình thích, mà chừng nào bổn phận còn ràng buộc.

Nếu một người đặt lợi ích của mình cùng chỗ với sự thánh thiện, điều thiện và bạn bè, thì tất cả đều được giữ vững. Đặt lợi ích một nơi và công lý một nẻo, mọi thứ sẽ sụp đổ dưới sức nặng ấy.

Người như thế giống như một thầy tế của các vị thần: không bị khoái lạc làm vấy bẩn, không bị đau đớn làm tổn hại, không bị lăng nhục chạm tới, một chiến binh trong cuộc chiến cao quý nhất, thấm đẫm công lý, đón nhận bằng cả tâm hồn mọi điều được định làm phần của mình.

Có ai thực sự bắt tay vào làm mà thấy những việc này phụ lòng mình? Có khi nào chúng không trở nên dễ dàng hơn khi bắt tay vào làm? Không phải vì khó khăn mà ta thiếu tự tin; chính vì thiếu tự tin mà khó khăn nảy sinh.

Một người bước vào một quán trọ tốt và, vì ưng ý nơi ấy, quyết định ở lại. Bạn đã quên mục đích của mình. Bạn đâu có lên đường để đến quán trọ này. Bạn chỉ đi ngang qua nó.

Nếu bạn tìm thấy điều gì tốt hơn công lý, sự thật, sự điều độ và lòng can đảm – điều gì tốt hơn niềm mãn nguyện của tâm trí bạn trong những việc lý trí giúp bạn làm – hãy dốc cả tâm hồn hướng về nó.

Dù một người giữ mồm giữ miệng và chỉ thổ lộ với một người nghe, chẳng bao lâu cũng kéo theo cả đám đông – một khi điều bí mật trở thành chuyện thiên hạ bàn tán. Bình yên trong tâm hồn trước hết được xây trên việc không làm điều sai.

Thượng Đế nói: hãy chứng tỏ bạn đã rèn luyện đúng cách, đã vâng lời người huấn luyện, đã ăn uống như lẽ phải. Vậy mà khi đến lúc, bạn lại tỏ ra yếu đuối sao? Giờ là lúc của cơn sốt. Hãy chịu đựng nó cho tốt.

Đừng bao giờ coi là có lợi bất cứ điều gì buộc bạn phải thất hứa, đánh mất lòng tự trọng, căm ghét, nghi ngờ, nguyền rủa hay đóng vai đạo đức giả. Người đặt trí tuệ và vị thần bên trong mình lên trên hết thì chẳng cần cô độc, cũng chẳng cần đám đông.

Ai chờ đợi hình phạt thì đã nhận lấy nó; ai đáng bị phạt thì luôn chờ đợi nó. Nơi lương tâm xấu xa, đôi khi có thể có được sự an toàn, nhưng không bao giờ có sự thanh thản – vì người ta tưởng rằng dù giờ chưa bị bắt, chẳng bao lâu nữa cũng có thể bị bắt.

Nếu bạn rút khỏi những điều bên ngoài và quay về ý chí của chính mình – rèn luyện nó, làm cho nó thuận theo tự nhiên, tự do, trung tín – và nếu mỗi sáng bạn giữ những quy tắc ấy, thì bạn chính là người thật sự tiến bộ.

Hãy bắt tay hành động nếu điều đó nằm trong khả năng của bạn, và đừng ngó quanh xem có ai để ý không. Đừng mong đợi nền Cộng hòa của Platon; hãy hài lòng nếu điều nhỏ nhất diễn ra tốt đẹp.

Tri thức không được gom góp bằng những lần vơ vét ngẫu nhiên, mà bằng cách nghiên cứu từng phần để đạt tới cái toàn thể. Hãy để gánh nặng vừa sức mình; đừng gánh nhiều hơn khả năng mang vác. Hãy uống không phải những gì bạn muốn, mà những gì bạn có thể chứa.

Tôi muốn chiến thắng ở Thế vận hội Olympia. Tôi cũng vậy. Nhưng hãy cân nhắc những gì đi trước và những gì theo sau. Rồi nếu điều đó tốt cho bạn, hãy bắt tay vào làm. Bằng không, bạn sẽ bỏ cuộc trong hổ thẹn.

Người khác có thể cản trở việc tôi làm, nhưng không cản trở được thái độ của tôi, vốn có khả năng hành động có điều kiện và đổi hướng. Tâm trí biến mọi chướng ngại cho hoạt động của nó thành sự trợ giúp.

Thầy dạy làm ta thất vọng khi dạy ta tranh biện thay vì dạy ta sống; học trò làm thầy thất vọng khi đến để mài giũa trí khôn chứ không phải tâm hồn. Vì thế, việc tu dưỡng sự khôn ngoan biến thành trò chơi chữ.

Người tốt không làm gì để phô trương, mà vì muốn làm điều đúng. Vậy người ấy được lợi gì? Cũng như cái lợi của việc viết đúng một cái tên: cái lợi chính là đã viết được nó.

Có ai đó làm sai với tôi ư? Đó là chuyện của người ấy. Người ấy có tâm tính riêng, hành động riêng. Điều tôi đang có là điều Tự nhiên của vũ trụ muốn tôi có; điều tôi làm là điều bản tính của tôi muốn tôi làm.